Người dân vùng Chũ, huyện Lục Ngạn, tỉnh Bắc Giang vẫn còn kể rằng; Vào những năm 50 của thế kỷ trước, một người Hoa có tên là Cả Tòng khi lưu lạc đến đất Thủ Dương đã mang nghề làm mì đến vùng đất này. Mỗi phiên, ông thường gánh những gánh mì nặng trĩu vai ra chợ Chũ để bán, dân quanh vùng ăn thấy rất ngon nhưng không biết phải gọi loại mì ấy là gì nên quen miệng gọi là Mì Chũ. Kể từ ấy, nghề làm mì ngày càng phát triển và trở thành làng nghề thủ công truyền thống của vùng đất này.

Nhắc đến đặc sản của tỉnh Bắc Giang người ta nghĩ ngay tới Mì Chũ. Với người dân nơi đây, Mì Chũ là niềm tự hào, món ăn thôn quê này đã trở nên phổ biến trong bữa ăn gia đình cũng như trong các nhà hàng cao cấp. Bạn là khách đến thăm, món quà đầu tiên người Bắc Giang nghĩ đến để tặng bạn trước lúc ra về sẽ là Mì Chũ. Với nhiều người khi đến Bắc Giang, quà mà họ dự định mua về cho bạn bè, người thân cũng vẫn là Mì Chũ. Những ai đã từng được thưởng thức một lần chắc hẳn sẽ không thể quên cái mầu đục đục của gạo nguyên chất, vị ngọt ngọt, bùi bùi, dai dai của gạo Bao Thai Hồng, một giống lúa dài ngày được trồng trên các chân ruộng cao ở vùng đất đồi trung du, có thân cây cao, chịu được gió bão sương sa, có cái vị đậm đà, dẻo dai vượt xa gạo của vùng đồng bằng.

Mì Chũ Minh Anh chính là sự hòa quyện giữa gạo quê và nguồn nước trong lành của vùng núi đồi Chũ, cùng với đôi bàn tay khéo léo của các nghệ nhân làng nghề để làm nên đặc sản của một miền quê.

Để có được sợi mỳ mỏng manh và dẻo dai như lá lúa, người nghệ nhân phải đổ rất nhiều mồ hôi công sức. Gạo đem về nhặt, đãi, vo sạch, cho vào lu (một loại dụng cụ chứa được làm bằng đất nung) ngâm chừng sáu đến tám tiếng. Tiếp đến, gạo được xay ra thành bột bằng cối đá xanh để có được thứ bột deo dẻo, sanh sánh. Bột ấy được đem ra lọc đi lọc lại nhiều lần rồi ủ qua một đêm. Từ tờ mờ sáng, người nghệ nhân đã phải dậy sớm đem bột ra tráng thành bánh để kịp phơi cho được nắng. Một mẻ bánh thường có ít nhất ba người chung tay chung sức, mỗi người thạo một khâu riêng, người tráng bánh lo cho bánh chín đúng độ, người cắt bánh lo cắt sao cho đều, người đem phơi, đem ủ và thái thành những sợi mì đều đặn… Ngay cả việc cuộn và bó sao cho các sợi mì sóng đều, mượt và có hoa văn đẹp như búi tóc của người thiếu nữ cũng là cả một nghệ thuật mà không phải người làm mì nào cũng thực hiện được.

Được sản xuất bằng phương pháp gia truyền nên dù không sử dụng các chất bảo quản thực phẩm, hàn the… nhưng Mì Chũ Minh Anh vẫn có độ giòn, dẻo, dai và thơm ngon hơn nhiều loại mì khác. Với Mì Chũ Minh Anh các bà nội trợ có thể chế biến thành nhiều món ngon rất nhanh và rất đơn giản. Chỉ cần cho một chút thịt băm hoặc thái nhỏ, rau… vào nước đun sôi, cho gia vị phù hợp rồi cho mì vào chừng một phút là đã có một tô mì nghi ngút khói, với sợi mì dai, giòn và có những hương vị rất đặc trưng đánh thức mọi giác quan người thưởng thức. Tùy thuộc sự sáng tạo và khéo léo của người nội trợ, Mì Chũ Minh Anh còn được chế biến thành rất nhiều món ngon như mì xào bò, xào tôm, xào nấm..., mì luộc ăn với mắm chanh, mì ăn với lẩu… Một đặc điểm nổi trội của Mì Chũ Minh Anh là dù chưa kịp ăn ngay sau khi nấu thì khi để nguội mì vẫn không bị nát (còn gọi là bị vữa), khi cần sử dụng ta chỉ việc thêm chút nước dùng nóng là lại có tô mì ngon như vừa nấu ra từ bếp. Tất cả đó là sự kết tinh hương vị và mang đậm hồn quê vùng Kinh Bắc.

HÃY THƯỞNG THỨC MỘT LẦN ĐỂ NHỚ MÃI

“THƠM VỊ GẠO QUÊ”!